فیلم «پارک ژوراسیک 3» صحنه ای را نشان می دهد که در آن یک اسپینوساروس و یک تی رکس برای پایان دادن به نبرد، به یکدیگر با گازهای قدرتمند حمله می کنند. در آن فیلم، اسپینوساروس برنده می شود، زیرا در اوایل دهه 2000 تصور می شد که این دایناسور بزرگ ترین شکارچی گوشتخوار تاریخ بوده است. اما تحقیقات جدید نشان می دهد که بزرگی جثه همیشه به معنای قدرت گاز بیشتر نبوده است.
آندره رو، دیرین زیست شناس دانشگاه بریستول که این پژوهش را رهبری کرده می گوید: «اسپینوساروس و تی رکس در یک زمان و یک قاره زندگی نمی کردند، اما اگر هم می کردند، بعید می دانم اسپینوساروس پیروز شود». این مطالعه با بررسی بیومکانیک جمجمه های بزرگ ترین دایناسورهای گوشتخوار انجام شد و نتایج نشان داد که تی رکس احتمالا همان شکارچی راس زنجیره غذایی بوده که همیشه تصور می کردیم. البته داستان دیگر دایناسورهای گوشتخوار غول پیکر کمی متفاوت است.
بررسی شکارچیان غول پیکر
رو توضیح می دهد: «از میان دایناسورهای گوشتخوار بزرگ، تی رکس بیشترین اطلاعات فسیلی را در اختیار ما گذاشته است». جمجمه های کامل متعددی از آن پیدا شده و اسکن شده اند و به همین دلیل می دانیم که تی رکس قدرت گاز فوق العاده بالایی داشته که یکی از قوی ترین ها در میان تمام جانوران است. اما فسیل های کمتری از شکارچیانی مثل اسپینوساروس یا آلوساروس داریم و همین باعث شده بود تصور کنیم آن ها نیز مشابه تی رکس عمل می کردند.
برای آزمایش این فرضیه، رو به سراغ فناوری های به روز رفت. بسیاری از فسیل های دیگر شکارچیان با فناوری های قدیمی مثل عکس های دوبعدی ثبت شده بودند. او با یک اسکنر دستی سه بعدی به موزه های مختلف سفر کرد و مدل دیجیتال جمجمه های 18 گونه مختلف را ساخت. این کار حتی شامل اسکن تک تک استخوان ها و کنار هم گذاشتن آن ها مانند یک پازل سه بعدی بود.
در نگاه اول، جمجمه ها به نظر نمی رسید برای استراتژی شکار تی رکس ساخته شده باشند. تی رکس جمجمه ای تقریبا به عرض ارتفاع داشت، در حالی که جمجمه اسپینوساروس یا گیگانوتوساروس بسیار باریک تر بود. رو با استفاده از تحلیل المان محدود (Finite Element Analysis) بررسی کرد که این جمجمه ها چقدر می توانند فشار ناشی از نیروی عضلانی را تحمل کنند. نتیجه نشان داد که اجرای گازهای خرد کننده استخوان به سبک تی رکس برای بیشتر آن ها آسیب شدیدی ایجاد می کرد.
شکارچیان همه فن حریف
جمجمه دایناسورهای تبار آلوساروییدا، از جمله آلوساروس در ژوراسیک و گیگانوتوساروس در کرتاسه پسین، استراتژی «فشار کم، قدرت کم» را به کار می برد. مفاصل و فک های آن ها انعطاف بیشتری داشت و این باعث می شد نسبت به فشار بالا حساس تر باشند. رو آن ها را با اژدهای کومودو مقایسه می کند که با گازهای برشی، گوشت را از بدن شکار جدا می کنند. قربانی چنین حمله ای احتمالا با زخم های متعدد و خونریزی جان می داد.
اسپینوساروس هم شرایط خاص خود را داشت. طبق یک مطالعه، این دایناسور احتمالا در حاشیه رودخانه ها منتظر شکار بوده و عمدتا ماهی می خورده است. با این حال، شواهدی از تنوع غذایی آن وجود دارد؛ مثلا یک پتروساروس در معده اسپینوساروس پیدا شده و بقایای ایگوانودون هم در دهان یک باریونیکس (از خویشاوندان اسپینوساروس) یافت شده است. به گفته رو، این شکارچیان همه فن حریف بودند، اما مانند تی رکس شکارچیان استخوان شکن محسوب نمی شدند.
پادشاه جنگل های کرتاسه
تبار تیرانوساروییدا جمجمه های سخت و غیرمتحرکی داشت که می توانست فشار بسیار بالایی را تحمل کند. تی رکس از استراتژی «فشار بالا، قدرت بالا» استفاده می کرد که کاملا متفاوت از دیگر شکارچیان بزرگ بود. رو می گوید: «آن ها بسیار شبیه کروکودیل های عظیم با فک های بسیار قوی و عضلات نیرومند بودند که می توانستند استخوان ها را خرد کنند».
تی رکس یک شکارچی تخصصی کمین گر بود که به طعمه های بزرگ و سریع حمله می کرد و تلاش داشت با یک گاز آن را از پای درآورد. شواهد فسیلی این موضوع را تایید می کنند. در موزه تاریخ طبیعی نیویورک یک فسیل هادروساروس وجود دارد که دندان تی رکس در پشت آن فرو رفته و نشانه های ترمیم استخوان اطراف آن دیده می شود، که نشان می دهد حیوان پس از حمله زنده مانده است. این یعنی حتی با گاز فوق العاده قوی، تی رکس همیشه موفق نبود.
با این حال، برخلاف آنچه در «پارک ژوراسیک 3» دیدیم، نبرد واقعی با اسپینوساروس احتمالا به نفع تی رکس تمام می شد. رو می گوید: «تی رکس برای چنین نبردهایی ساخته شده بود، اما اسپینوساروس نه».
