در نخستین سال‌های عرضه روترهای خانگی در دهه ۱۹۹۰ میلادی، بیشتر خانه‌ها تنها یک یا دو رایانه متصل به شبکه داشتند. امروز اما تعداد وسایل متصل به اینترنت در یک خانه معمولی به ده‌ها دستگاه افزایش یافته است. ساعت‌های هوشمند، تلویزیون‌ها، سیستم‌های صوتی و انواع حسگرهای خانگی همگی برای فعالیت به ارتباط بی‌سیم نیاز دارند. بررسی علت کندی وای فای نشان می‌دهد که پهنای باند و ظرفیت پردازشی روتر محدود است و قرار گرفتن ده‌ها دستگاه روی فرکانس‌های مشترک، کارایی کل شبکه را پایین می‌آورد. فهم درست این مسئله به شما کمک می‌کند بدون پرداخت هزینه بی‌دلیل، ترافیک شبکه خانگی خود را مدیریت کنید.

در این مطلب می خوانید
  1. اصلی ترین علت کندی وای فای در روترهای خانگی چیست؟
  2. مدیریت ترافیک شبکه در نسل های مختلف وای فای چگونه انجام می شود؟
  3. چه راهکارهایی برای کاهش ازدحام و بهینه سازی ترافیک وای فای وجود دارد؟

یک روتر وای‌فای مانند یک مرکز هدایت ترافیک برای داده‌های ورودی و خروجی عمل می‌کند. وقتی چند دستگاه به صورت هم‌زمان به ارسال و دریافت داده می‌پردازند، صف پردازش بسته‌های داده طولانی‌تر می‌شود. در این شرایط حتی اگر اشتراک اینترنت پرسرعتی داشته باشید، شبکه داخلی روتر به گلوگاه اصلی تبدیل خواهد شد. آگاهی از نحوه توزیع پهنای باند و محدودیت‌های فرکانسی نخستین قدم برای حل مشکلات افت سرعت است.

اصلی ترین علت کندی وای فای در روترهای خانگی چیست؟

تمامی روترهای بی‌سیم دارای یک سقف پهنای باند داخلی هستند که میان تمامی دستگاه‌های متصل تقسیم می‌شود. در استاندارد وای‌فای ۶ و وای‌فای 6E سقف نظری پهنای باند به ۹.۶ گیگابیت بر ثانیه می‌رسد. در استاندارد وای‌فای ۷ این رقم تا ۴۶ گیگابیت بر ثانیه افزایش یافته است. بیشتر کاربران هرگز به چنین سرعت‌هایی در اشتراک اینترنت خود دست پیدا نمی‌کنند، اما این سقف فقط مربوط به اینترنت نیست. تمام مبادلات داده میان دستگاه‌های موجود در شبکه داخلی نیز از همین سقف پهنای باند استفاده می‌کنند.

برای نمونه اگر شخصی در حال انتقال فایل‌های ویدیویی سنگین از یک دوربین یا حافظه تحت شبکه به لپ‌تاپ خود باشد، بخش بزرگی از پهنای باند محلی اشغال می‌شود. در همین زمان اگر سایر اعضای خانه بخواهند ویدیوهای باکیفیت پخش کنند یا بازی آنلاین انجام دهند، شبکه دچار افت سرعت و تاخیر می‌شود. پهنای باند روتر یک ظرفیت کل است که بین ترافیک اینترنت و ترافیک داخلی به صورت مشترک مصرف می‌شود. بررسی نکات خرید مودم خانگی نشان می‌دهد که انتخاب سخت‌افزاری متناسب با تراکم خانگی اهمیت زیادی دارد.

عامل مهم دیگر در ایجاد ازدحام، تراکم فرکانسی است. روترهای وای‌فای ۶ از باندهای فرکانسی ۲.۴ گیگاهرتز و ۵ گیگاهرتز پشتیبانی می‌کنند، در حالی که وای‌فای 6E و وای‌فای ۷ باند ۶ گیگاهرتز را نیز به این مجموعه اضافه کرده‌اند. هر باند فرکانسی به چند کانال ارتباطی مشخص تقسیم می‌شود. اگر یک باند فرکانسی بیش از حد شلوغ شود، دستگاه‌ها باید در صف منتظر بمانند یا به باند دیگری منتقل شوند.

باند ۲.۴ گیگاهرتز شدیدا مستعد ترافیک و اختلال است، زیرا تنها ۳ کانال بدون تداخل در اختیار دارد. بیشتر تجهیزات مانند لامپ‌های هوشمند، حسگرها و گجت‌های قدیمی فقط از باند ۲.۴ گیگاهرتز پشتیبانی می‌کنند. وقتی ده‌ها گجت هوشمند روی این ۳ کانال محدود قرار می‌گیرند، تداخل سیگنال‌ها افزایش یافته و سرعت تبادل داده برای همه دستگاه‌ها کاهش می‌یابد.

در مقابل، باندهای ۵ گیگاهرتز و ۶ گیگاهرتز کانال‌های بسیار بیشتری ارائه می‌دهند و پهنای باند عریض‌تری دارند. با این حال برد این فرکانس‌ها کوتاه‌تر است و دیوارها یا موانع فیزیکی سیگنال آن‌ها را به شدت تضعیف می‌کنند. بنابراین دستگاهی که در فاصله دور از روتر قرار دارد مجبور می‌شود به فرکانس ۲.۴ گیگاهرتز بازگردد و به ازدحام آن باند بیفزاید.

مدیریت ترافیک شبکه در نسل های مختلف وای فای چگونه انجام می شود؟

علاوه بر پهنای باند، هر روتر دارای یک سقف مشخص برای تعداد اتصالات هم‌زمان است. اگر از روترهای قدیمی‌تر مبتنی بر استاندارد وای‌فای ۵ استفاده می‌کنید، احتمال وقوع کندی بسیار بیشتر است. این پروتکل معمولا تنها قادر به مدیریت ۱۰ تا ۲۵ دستگاه فعال به صورت هم‌زمان است. وقتی تعداد دستگاه‌ها از این حد بگذرد، روتر برای ایجاد فضا جهت اتصالات جدید، ارتباط دستگاه‌های قدیمی‌تر یا غیرفعال را قطع می‌کند.

ارتقا به روترهای وای‌فای ۶ یا وای‌فای ۷ وضعیت مدیریت ترافیک را بهتر می‌کند اما تمام مشکلات را به صورت کامل برطرف نخواهد کرد. وای‌فای ۷ قابلیت‌های جدیدی مانند preamble puncturing را معرفی کرده است. این ویژگی به روتر اجازه می‌دهد بخش‌های دارای تداخل در یک کانال عریض را جدا کرده و از باقی‌مانده پهنای باند کانال استفاده کند. اما بهره‌گیری از چنین قابلیت‌هایی نیازمند پشتیبانی هم‌زمان روتر و دستگاه متصل است.

اصلی ترین علت کندی وای فای در روترهای خانگی چیست؟

بیشتر گوشی‌ها، لپ‌تاپ‌ها و گجت‌هایی که امروز در خانه‌ها استفاده می‌شوند تنها از وای‌فای ۶ یا وای‌فای 6E پشتیبانی می‌کنند. بنابراین خرید یک روتر وای‌فای ۷ به تنهایی نمی‌تواند عملکرد دستگاه‌های قدیمی را تغییر دهد. اگر تجهیزات متصل به شبکه نتوانند از استانداردهای جدید بهره ببرند، همچنان با همان محدودیت‌های قبلی در کانال‌های شلوغ مواجه خواهید شد. عملکرد هر دستگاه متصل به کیفیت گیرنده و کارت شبکه آن دستگاه نیز بستگی دارد.

پردازنده و حافظه رم موجود در خود روتر نیز نقش تعیین‌کننده‌ای در پایداری شبکه دارند. روترهای رده‌پایین هنگام پردازش جدول‌های مسیریابی برای ده‌ها دستگاه دچار افزایش دمای پردازنده و افت عملکرد می‌شوند. این مسئله نشان می‌دهد که افت سرعت همیشه به دلیل سرعت پایین اینترنت نیست، بلکه گاهی سخت‌افزار روتر تحت بار کاری زیاد توان پردازش بسته‌های داده را ندارد.

چه راهکارهایی برای کاهش ازدحام و بهینه سازی ترافیک وای فای وجود دارد؟

یکی از موثرترین اقدامات برای بهبود سرعت، تفکیک نام شبکه‌ها در باندهای فرکانسی مختلف است. اگر روتر شما این امکان را می‌دهد، برای باند ۲.۴ گیگاهرتز و باند ۵ گیگاهرتز یا ۶ گیگاهرتز شناسه و رمز عبور جداگانه تعریف کنید. سپس دستگاه‌های پرمصرف مانند لپ‌تاپ، تلویزیون و گوشی‌های جدید را به باند ۵ یا ۶ گیگاهرتز متصل کرده و باند ۲.۴ گیگاهرتز را فقط به گجت‌های کم‌مصرف هوشمند اختصاص دهید.

در شبکه‌های مش این تفکیک همواره امکان‌پذیر نیست. شبکه‌های مش معمولا تمام باندها را تحت یک شناسه واحد ترکیب می‌کنند تا دستگاه‌ها به صورت خودکار بین فرکانس‌ها جابه‌جا شوند. در این حالت می‌توانید از قابلیت‌های مدیریتی در اپلیکیشن روتر استفاده کنید. امکان متوقف کردن موقت اتصال دستگاه‌های غیرضروری در زمان دانلودهای سنگین یا جلسات تصویری، راهکاری ساده برای از بین بردن ترافیک کاذب است.

راهکار کلیدی‌تر برای تجهیزات خانه هوشمند، تغییر معماری شبکه و استفاده از هاب‌های اختصاصی است. اتصال مستقیم تمامی لامپ‌ها یا کلیدهای هوشمند به وای‌فای در ابتدا ساده به نظر می‌رسد، اما هر یک از این وسایل یک اتصال مستقل در روتر را اشغال می‌کنند. در مقابل، بهره‌گیری از هاب‌های مبتنی بر پروتکل‌های ترد (Thread) یا زیگبی (Zigbee) بار شبکه را به شدت کاهش می‌دهد.

این هاب‌ها می‌توانند ده‌ها تجهیز هوشمند را از طریق شبکه اختصاصی خود مدیریت کنند و در نهایت تنها یک اتصال وای‌فای از روتر اصلی اشغال کنند. چنین تغییری باعث آزاد شدن کانال‌های فرکانسی روتر شده و فضای کافی برای تبادل داده میان رایانه‌ها و گوشی‌ها فراهم می‌سازد.

از نظر دوام سخت‌افزاری، روترها به صورت ۲۴ ساعته روشن هستند و تحت فشار ترافیک مداوم کار می‌کنند. افت کیفیت قطعات در روترهای رده‌پایین پس از چند سال کارکرد سنگین، منجر به قطعی‌های پی‌درپی و کاهش برد سیگنال می‌شود. خرید روترهای میان‌رده با کیفیت ساخت مناسب و پردازنده چندهسته‌ای، پایداری بهتری در بلندمدت ارایه می‌دهد.

در نهایت، حل مشکل افت سرعت شبکه نیازمند ترکیبی از مدیریت نرم‌افزاری و انتخاب درست سخت‌افزار است. با هدایت دستگاه‌های پرمصرف به فرکانس‌های خلوت‌تر و انتقال تجهیزات هوشمند به هاب‌های مجزا، می‌توان بدون خرید تجهیزات گران‌قیمت به شبکه‌ای پایدار دست یافت. آینده شبکه‌های خانگی به سمت کاهش وابستگی مستقیم گجت‌ها به وای‌فای حرکت می‌کند و هاب‌های هوشمند نقش محوری‌تری در مدیریت ترافیک ایفا خواهند کرد.