سال ها آب پرتقال یکی از نمادهای صبحانه سالم بود. نوشیدنی ای که همیشه کنار ویتامین C، تقویت سیستم ایمنی و سبک زندگی سالم قرار می گرفت. خیلی ها هنوز هم تصور می کنند یک لیوان آب پرتقال طبیعی، بهترین شروع برای روز است. اما حالا تحقیقات جدید درباره قند خون، انسولین و آکنه باعث شده نگاه متخصصان پوست کمی تغییر کند.
سوال اصلی اینجاست. آیا آب پرتقال واقعا می تواند باعث جوش صورت شود؟
پاسخ کوتاه این است که مستقیم نه، اما غیرمستقیم کاملا ممکن است.
ماجرا فقط درباره قند نیست. مسئله اصلی واکنش هورمونی بدن بعد از مصرف نوشیدنی های شیرین است. حتی وقتی آن نوشیدنی ظاهرا سالم باشد.
ارتباط جوش صورت با قند خون دقیقا چیست؟
آکنه فقط یک مشکل سطحی پوست نیست. پشت بیشتر جوش ها، التهاب، تغییرات هورمونی و افزایش چربی پوست قرار دارد.
وقتی قند خون ناگهان بالا می رود، بدن برای کنترل آن انسولین بیشتری ترشح می کند. همین اتفاق سطح هورمونی به نام IGF-1 را افزایش می دهد. هورمونی که مستقیما روی غدد چربی پوست تاثیر می گذارد.
نتیجه چیست؟
چربی بیشتر، بسته شدن منافذ و افزایش احتمال ایجاد جوش.
بسیاری از تحقیقات جدید حالا آکنه را تا حد زیادی به واکنش های مرتبط با انسولین و IGF-1 مرتبط می دانند. به همین دلیل رژیم های غذایی با شاخص گلیسمی پایین در بعضی افراد باعث کاهش جوش شده اند.
اینجا دقیقا همان نقطه ای است که آب پرتقال وارد ماجرا می شود.
چرا آب پرتقال با خود پرتقال فرق دارد؟
بزرگ ترین تفاوت بین پرتقال کامل و آب پرتقال، فیبر است.
وقتی یک پرتقال کامل خورده می شود، فیبر موجود در آن سرعت جذب قند را پایین می آورد. قند آرام تر وارد خون می شود و واکنش انسولینی شدید ایجاد نمی کند.
اما در آب پرتقال، مخصوصا نسخه های صنعتی یا حتی آبمیوه های خانگی، بخش زیادی از فیبر حذف می شود. در نتیجه قند با سرعت بیشتری جذب بدن می شود.
همین باعث می شود قند خون ناگهانی بالا برود.
بسیاری از مردم فکر می کنند چون آب پرتقال طبیعی است، پس هر مقدارش مفید است. در حالی که یک لیوان آب پرتقال می تواند چندین پرتقال را در قالب قند مایع وارد بدن کند. بدون آنکه حس سیری واقعی ایجاد شود.
بدتر اینکه قند مایع معمولا سریع تر از غذای جامد جذب می شود. دقیقا مثل نوشابه، فقط با ظاهر سالم تر.
آیا آب پرتقال مستقیما باعث آکنه می شود؟
هیچ تحقیق قطعی وجود ندارد که ثابت کند آب پرتقال به تنهایی عامل مستقیم آکنه است. اما مشکل اینجاست که شرایطی را داخل بدن ایجاد می کند که برای شکل گیری جوش مناسب هستند.
افزایش سریع قند خون، ترشح بیشتر انسولین، بالا رفتن IGF-1 و افزایش تولید چربی پوست.
همه این عوامل با آکنه ارتباط دارند.
البته آب پرتقال فقط جنبه منفی ندارد. ویتامین C موجود در آن برای پوست مفید است. این ویتامین به تولید کلاژن کمک می کند و خاصیت آنتی اکسیدانی دارد. فلاونوئیدهای موجود در مرکبات هم می توانند التهاب را کاهش دهند.
اما مشکل اینجاست که فواید آب پرتقال معمولا زیر سایه مقدار بالای قند قرار می گیرند.
در واقع، پرتقال کامل تقریبا همان مواد مفید را دارد، اما بدون شوک شدید قند خون.
پوست های مستعد جوش بیشتر باید مراقب باشند
همه افراد بعد از نوشیدن آب پرتقال دچار جوش نمی شوند. این نکته مهمی است.
بدن هر فرد واکنش متفاوتی دارد. بعضی ها حساسیت انسولینی بالاتری دارند. بعضی افراد هم به صورت ژنتیکی پوست چرب تر یا مستعد آکنه دارند.
برای همین ممکن است دو نفر رژیم غذایی مشابه داشته باشند اما فقط یکی از آن ها دچار جوش شود.
کسانی که آکنه هورمونی، پوست چرب یا سابقه جوش های التهابی دارند، معمولا بیشتر تحت تاثیر غذاهای با شاخص گلیسمی بالا قرار می گیرند.
به همین دلیل بسیاری از متخصصان پوست توصیه می کنند افراد دارای پوست مستعد آکنه، نوشیدنی های شیرین حتی انواع طبیعی را برای مدتی حذف کنند و واکنش پوست را بررسی کنند.
اگر آب پرتقال حذف شود چه جایگزینی بهتر است؟
بهترین جایگزین، خود پرتقال کامل است.
هم ویتامین C دارد، هم فیبر، هم قند آهسته تر جذب می شود و هم احساس سیری بیشتری ایجاد می کند.
بعضی نوشیدنی ها هم از نظر پوستی انتخاب بهتری هستند. مثلا چای سبز به دلیل خاصیت ضدالتهابی و تاثیر کم روی انسولین، معمولا گزینه مناسب تری برای پوست های مستعد جوش محسوب می شود.
اسموتی های خانگی هم اگر همراه با فیبر، سبزیجات یا کمی پروتئین تهیه شوند، معمولا فشار کمتری به قند خون وارد می کنند.
نکته مهم این است که سلامت پوست فقط به یک ماده غذایی وابسته نیست. خواب، استرس، روتین پوستی، لبنیات، پروتئین وی، ژنتیک و وضعیت هورمونی هم نقش مهمی دارند.
اما حذف یک نوشیدنی شیرین روزانه که شاید بی سر و صدا قند خون و چربی پوست را بالا می برد، یکی از ساده ترین تغییراتی است که می تواند روی بعضی پوست ها تاثیر واقعی بگذارد. مخصوصا حالا که بسیاری از غذاهای ظاهرا سالم، بیشتر از آنچه تصور می شود روی هورمون های بدن تاثیر می گذارند.
