تصور کنید سوار قطار در نیویورک شوید و فقط ۵۴ دقیقه بعد در لندن پیاده شوید. این سفر از طریق تونلی زیر اقیانوس اطلس انجام می شود. چنین ایده ای در برخی طرح های اخیر مطرح شده است. اما آیا واقعا ساخت تونل فرااقیانوسی امکان پذیر است یا فقط یک داستان علمی تخیلی است؟
پاسخ کوتاه این است که با فناوری فعلی احتمالا امکان پذیر نیست.
اول از همه برای رسیدن به این هدف باید قطارهایی در خلاء با سرعت ۸۰۰۰ کیلومتر بر ساعت حرکت کنند. این فناوری هنوز وجود ندارد. اگر قرار باشد از سرعت قطارهای معمولی استفاده شود این سفر حدود ۱۵ ساعت طول می کشد. یعنی کندتر از پروازهای هشت ساعته.
در حال حاضر طولانی ترین بخش زیرآبی یک تونل در جهان متعلق به تونل مانش است که ۳۷.۹ کیلومتر زیر آب بین انگلستان و فرانسه امتداد دارد. ساخت این تونل شش سال زمان برد و به ۱۳ هزار کارگر و ۴.۶۵ میلیارد پوند در سال ۱۹۹۴ نیاز داشت که معادل ۱۲ میلیارد پوند یا ۱۶ میلیارد دلار امروزی است. بسته به محل ساخت تونل هزینه و زمان ساخت می تواند بسیار بیشتر باشد. مثلا پروژه تونل هادسون که تلاشی برای ساخت تونل ۱۴ کیلومتری بین نیویورک و نیوجرسی است طبق برآوردها ۱۲ سال طول می کشد و ۱۶ میلیارد دلار هزینه دارد.
استیو سیگموند مدیر بخش اطلاع رسانی کمیسیون توسعه گیت وی که مسئول پروژه تونل هادسون است می گوید این فقط یک پروژه نیست بلکه ۱۰ پروژه مختلف در قالب یک طرح است و هرکدام به اندازه یک ابرپروژه مستقل به حساب می آیند. بدیهی است که تونل فرا اقیانوسی بسیار طولانی تر خواهد بود.
رویای رایج برای ساخت تونل فرااقیانوسی مربوط به اتصال لندن و نیویورک است که حدود ۵۵۰۰ کیلومتر طول خواهد داشت. بیل گروس کارشناس تونل و عضو موسسه مهندسان عمران می گوید برای چنین تونلی با چالش های زیادی روبرو خواهیم بود.
اولین چالش مسائل لجستیکی است. باید راه حلی برای تهویه تونل تامین برق دستگاه حفاری تونل و رساندن کارگران به محل ساخت پیدا شود. حتی انتقال کارگران از ابتدای تونل تا نقطه میانی کار بسیار دشوار و زمان بر خواهد بود. بنابراین پروژه نیاز به دستگاه حفاری کاملا خودکار دارد. چنین دستگاهی هنوز در مقیاسی که بتواند تونل زیرآبی مناسب برای عبور انسان بسازد ساخته نشده است.
قبل از هر چیز باید نیازهای برق را در نظر گرفت. برای یک تونل ۱۰ کیلومتری یک دستگاه حفاری معمولی تقریبا به اندازه برق مصرفی یک شهر کوچک نیاز دارد.
اگر تونلی از کوتاه ترین فاصله دو سوی اقیانوس یعنی بین گامبیا و برزیل ساخته شود که حدود ۲۵۷۵ کیلومتر است این کار با سرعت فعلی دستگاه های حفاری تونل ۵۰۰ سال طول خواهد کشید. بیل گروس می گوید برای عملی شدن چنین پروژه ای باید فناوری ای با سرعت ۵۰ برابر ابزارهای امروزی ساخته شود.
یکی دیگر از چالش ها فشار آب است. باید خیلی دقت کرد تا میزان فشار آب هم موقع حفاری و هم برای ایمنی افراد در نظر گرفته شود. حتی عبور از یک مایل زیر رودخانه هادسون هزاران برابر کمتر از فشار آب در عمق اقیانوس اطلس است. این فشار در تونل های فعلی به حداکثر ۱۵ بار می رسد در حالی که عمیق ترین بخش اقیانوس اطلس بیش از ۸۰۰۰ متر عمق دارد و فشار در این نقطه به ۸۰۰ بار می رسد.
گروس می گوید اگر ناخواسته به این عمق برسید و آب وارد تونل شود با یک فاجعه تمام عیار روبرو خواهید شد.
در نهایت مشکل تامین هزینه چنین پروژه عظیمی مطرح می شود. ساخت مواد اولیه زمان نیروی کار و برنامه ریزی همه اینها هزینه پروژه را تعیین می کند حتی در پروژه های کوتاه تر هم همین موضوع برقرار است.
با در نظر گرفتن هزینه بسیار زیاد و ریسک فاجعه بار حتی یک نشتی کوچک تقریبا امکان تامین سرمایه برای چنین پروژه ای وجود ندارد.
در حال حاضر گروس می گوید این چالش ها تقریبا غیرقابل حل هستند و نیاز به اختراعات و فناوری های جدید داریم.
