نجوم، هوا و فضا

آیا خورشید واقعا می‎چرخد؟

در دهه ۱۶۰۰، گالیله گالیله‌ی ستاره شناس در هنگام استفاده از تلسکوپ خود لکه‌های تیره‌ای را روی خورشید مشاهده کرد. متعاقبا او متوجه شد این لکه‌ها به نظر حرکت می‌کنند، ناپدید می‌شوند و دوباره باز می‌گردند. گالیله در سال ۱۶۱۳  به این موضوع اشاره داشت که ممکن است خورشید ثابت باشد و این نقطه‌ها در حال حرکت باشند. اما با این حال نوشت “به نظر می‌رسد این چرخش مربوط به خورشید است، به نظر من احتمال چرخش خورشید نسبت به چرخش محیط اطراف آن بیشتر است”.

او متوجه شد که خورشید – مانند بسیاری از اجرام آسمانی دیگر – بر حول یک محور می‌چرخد. اما جدای از طول زمان، شیوه چرخش خورشید نسبت به چرخش سیارات صخره‌ای مانند زمین متفاوت است. علاوه بر این، این تفاوت در واقع باعث ایجاد لکه‌های خورشیدی‌ای می‌شود که گالیله به این واسطه این اصل را کشف کرد.

مدتی بسیار بسیار طولانی است که خورشید می‌چرخد – این چرخش از ۴.۶ میلیارد سال پیش آغاز شد زمانی که خورشید از یک ابر گرد و غبار و گاز هیدروژن به وجود آمد.  کلیر رفتری، سرپرست آموزش و توسعه رصدخانه خورشیدی ملی، مرکز فیزیک خورشیدی زمین-محور ایالات متحده آمریکا که در محوطه دانشگاه کلرادو در بولدر واقع شده گفت “تقریبا همه چیز در جهان در حال چرخش است. همه چیز نسبت به اجسام دیگر حرکت نسبی دارد”.

وقتی خورشید به تدریج بزرگ شد جاذبه‌ای پیدا کرد که به واسطه آن مولکول‌های بیشتر و بیشتری از پیرامون خود را جذب کرد، در عین حال، این حرکت زاویه‌دار نیز توسعه پیدا کرد.

اندازه گیری چرخش خورشید کار دشواری نیست زیرا فوتوسفر(در سطح نازک خورشید) آن دارای مشخصه‌هایی مانند لکه‌ها و برجستگی‌های خورشیدی است. دوام برخی از این لکه‌ها و برجستگی‌ها به اندازه‌ای است که می‌توان در هنگام حرکت آنها را مشاهده کرد، درست همانطور که گالیله متوجه آن شد.

آیا خورشید می‎چرخد؟
آیا خورشید می‎چرخد؟

اما پس از آن، موضوع پیچیده می‌شود. به گفته رفتری سیاره تقریبا گازی خورشید “یک بدنه جامد ندارد، بنابراین به عنوان یک توپ جامد نمی‌چرخد. در عوض گازها در قسمت خط استوا نسبت به قطب‌ها سریع‌تر می‌چرخند”.

طبق مقاله‌ای که در زمینه چرخش خورشیدی در وب‌سایت ناسا منتشر شده، چرخش یک لکه در ناحیه استوا حدودا ۲۴ روز طول می‌کشد، این در حالی است که در قسمت قطبی این چرخش شش روز بیشتر به طول می‌انجامد.

رفتری می‌گوید با اینکه  چرخش خورشید نسبت به زمین متفاوت است، دیفرانسیل چرخش آن با سیاره مشتری و سایر غول‌های گازی مشابه است.

دیفرانسیل چرخش در واقع چیزی است که چرخه خورشیدی را هدایت می‌کند. در چرخه خورشیدی، طی یک دوره ۱۱ ساله تعداد لکه‌های خورشیدی نیم برابر شده و سپس کاهش پیدا می‌کند. دلیل این امر به گفته رفتری این است که حوزه مغناطیسی خورشید (که درست در زیر سطح به وجود می‌آید) اساسا در اطراف خود با حرکات ناهمسان محاصره شده است. در نتیجه نوارهای مغناطیسی با غلظت بالا توسعه پیدا کرده و در نهایت، در سطح آن انفجار صورت می‎گیرد. این انفجار فوران‎هایی را در سطح خورشید ایجاد می‎کند که ما آن را با نام لکه خورشیدی می‎شناسیم.

منطقه حرکت گرما در زیر سطح حدود ۲۰۰۰۰۰ کیلومتر وسعت پیدا می‎کند و تقریبا با همان سرعت از پوسته داخلی به سمت سطح می‎چرخد. اما در اعماق درونی‎تر خورشید، دانشمندان مطمئن نیستند که اجزا با همین سرعت حرکت می‎کنند یا وضعیت متفاوت است.

رفتری می‎گوید “ما چند ایده خوب در این زمینه داریم، اما هنوز هم این موضوع برایمان سوال برانگیز است”.

آیا خورشید برای همیشه به چرخش خود ادامه خواهد داد؟ در نهایت، حدود ۵ میلیارد سال بعد، خورشید سوخته و از هم فرو خواهد پاشید و به یک ستاره کوچک سفید تبدیل می‎شود. اما حتی در آن زمان هم رفتری فکر می‎کند این ستاره کوچک به چرخش خود ادامه خواهد داد هر چند با سرعتی متفاوت.

منبع: Science

مطالب مرتبط

طوفان خورشیدی چه تأثیری بر زمین و منظومه شمسی دارد؟

عباس رهامی

زندگی در فضا و حیات در مریخ را چگونه به دست می آوریم؟

عباس رهامی

وقتی دو کهکشان با هم تصادف می‌کنند چه اتفاقی می‌افتد؟

عباس رهامی

آیا جلوگیری از برخورد سیارک‌ خطرناک به زمین امکان پذیر است؟

عباس رهامی

تصاویر جدید نیوهورایزنز از کمربند کویپر

عباس رهامی

ناسا مشکل ترافیک هوایی پهباد ها را حل می‌کند

عباس رهامی

اولین ورود انسان به دراگون، فضاپیمای سرنشین دار اسپیس ایکس

عباس رهامی

کشف اولین سیاه چاله‌ کمیاب که آرام و خوش اشتها است

عباس رهامی

آثار آب مایع در مریخ کشف شد: در یک قدمی کشف آب مایع

عباس رهامی

دراگون، فضاپیمای سرنشین‌دار اسپیس ایکس به فضا پرتاب شد

عباس رهامی

نیروگاه خورشیدی فضایی برنامه فضایی بعدی چین!

عباس رهامی

ستاره شناسان یک “ابر فسیل” از زمان بیگ بنگ (انفجار بزرگ) پیدا کردند!

فاطمه غفاری

دیدگاه شما چیست؟