تغییر استراتژی در شرکت‌های بزرگ نیمه‌هادی پیامدهای مستقیمی بر خریداران قطعات کامپیوتر دارد. گزارش‌های جدید نشان میدهد شرکت ای‌ام‌دی قصد دارد ظرفیت تولید پردازنده‌ها و تراشه‌های گرافیکی خود را برای تامین نیاز دیتاسنترهای هوش مصنوعی به شکل قابل توجهی افزایش دهد. این تصمیم که متعاقب دیدارهای لیزا سو مدیرعامل این شرکت با شرکای کلیدی زنجیره تامین اتخاذ شده نگرانی‌های متعددی ایجاد کرده است. خریداران سخت‌افزار خانگی و علاقه مندان به بازی‌های ویدئویی اکنون با این پرسش مواجه هستند که آیا بازار کارت گرافیک در ماه‌های آینده با کمبود عرضه و رشد قیمت‌ها روبه‌رو میشود یا خیر. تحلیل شرایط موجود نشان میدهد که ریشه این نگران‌ها در اشتراک خطوط تولید و محدودیت ویفرهای خام سیلیسیم نهفته است.
چرا هوش مصنوعی بر بازار کارت گرافیک فشار می آورد؟
پردازنده‌های گرافیکی به واسطه معماری پردازش موازی خود توانایی بالایی در انجام محاسبات سنگین ریاضی دارند. در ساختار پردازش موازی یک مسئله پیچیده محاسباتی به صدها یا هزاران بخش کوچک‌تر تقسیم میشود و هسته‌های پردازشی به طور هم‌زمان روی آن‌ها کار می‌کنند. این الگوی پردازشی که سال‌ها برای رندرینگ فریم‌های گرافیکی در بازی‌ها استفاده می‌شد اکنون به زیربنای اصلی آموزش و اجرای مدل‌های زبانی و شبکه‌های عصبی تبدیل شده است. حتی کارت‌های گرافیک خانگی پیشرفته نظیر Nvidia GeForce RTX 50 Series و محصولات خانواده AMD Radeon RX از قابلیت‌های لازم برای اجرای الگوریتم‌های هوش مصنوعی محلی برخوردار هستند. با این حال حجم پردازش مورد نیاز در دیتاسنترهای تجاری مقیاسی بسیار بیشتر از توان قطعات خانگی طلب میکند.
طبق اخبار منتشرشده در رسانه یاهو فایننس مدیرعامل ای‌ام‌دی سلسله نشست‌هایی را با نمایندگان شرکت‌های فاکسکان و تی‌اس‌ام‌سی در تایوان و همچنین مدیران سامسونگ و اس‌کی هاینیکس در کره جنوبی برگزار کرده است. هدف اصلی این جلسات مدیریت زنجیره تامین و تضمین ظرفیت کافی برای ساخت تراشه‌های هوش مصنوعی دیتاسنتر بوده است. مسئله حائز اهمیت این است که سخن‌گویان ای‌ام‌دی هیچ بیانیه رسمی مبنی بر توقف تولید قطعات مصرفی منتشر نکرده‌اند اما در عین حال ثبات حجم عرضه فعلی پردازنده‌ها و کارت‌های گرافیک گیمینگ را هم تضمین نکرده‌اند. این عدم شفافیت سازمانی ابهامات زیادی درباره سهم قطعات خانگی از خطوط پیشرفته تولید ایجاد میکند.
از منظر اقتصاد نیمه‌هادی‌ها حاشیه سود تراشه‌های دیتاسنتر مقایسه‌ناپذیر با قطعات خرد مصرف‌کننده است. شرکت‌های سازنده بر روی هر ویفر سیلیسیم که به سوپرتراشه‌های سرور تبدیل میشود سود مالی بسیار بالاتری نسبت به کارت‌های گرافیک معمولی کسب می‌کنند. در چنین شرایطی که ظرفیت ساخت در کارخانه‌های پیشرفته ویفرسازی محدود است تخصیص منابع بیشتر به سفارش‌های سازمانی منطقی‌ترین رفتار شرکتی به شمار می‌رود. اثر این سیاست تجاری به مرور در بازار خرده‌فروشی نمایان میشود زیرا سهم تولید قطعات گیمینگ تحت فشار تقاضای دیتاسنترها قرار می‌گیرد.
اشتراک خطوط تولید و محدودیت سیلیسیم
مهم‌ترین گلوگاه فنی در تولید تراشه‌های مدرن اشتراک ظرفیت کارخانه‌ها و لایه‌های خام سیلیسیم است. سوپرتراشه‌های هوش مصنوعی و کارت‌های گرافیک خانگی هر دو بر پایه لیتوگرافی‌های پیشرفته در کارخانه‌های تی‌اس‌ام‌سی ساخته می‌شوند. وقتی یک خط تولید چند نانومتری زیر بار سفارش‌های میلیاردی دیتاسنترها قرار می‌گیرد ظرفیت باقی‌مانده برای تراشه‌های مصرف‌کننده کاهش می‌یابد. علاوه بر ظرفیت ویفر فناوری‌های بسته‌بندی پیشرفته و تامین حافظه‌های پهنای باند بالا نیز با کمبود مواجه می‌شوند. این چالش در کنار پیش‌بینی وضعیت کمبود تراشه حافظه نشان میدهد که کل زنجیره تامین تحت فشار بی‌سابقه‌ای قرار گرفته است.
شرکت‌های سازنده حافظه نظیر سامسونگ و اس‌کی هاینیکس بخش عمده‌ای از ظرفیت تولید خود را به حافظه‌های HBM اختصاص داده‌اند تا نیاز مراکز داده را برطرف کنند. این تغییر مسیر تولید موجب تضعیف عرضه حافظه‌های GDDR مورد استفاده در کارت‌های گرافیک معمولی میشود. در نتیجه سازندگان کارت‌های گرافیک نه تنها در تامین تراشه اصلی بلکه در تهیه تراشه‌های حافظه جانبی نیز با افزایش هزینه و محدودیت عرضه مواجه خواهند شد. مجموع این عوامل فشار مضاعفی بر قیمت تمام‌شده محصولات نهایی وارد می‌سازد.
تفاوت رفتار بازار در موج فعلی هوش مصنوعی با دوره‌های گذشته در ماهیت تقاضا نهفته است. در سال‌های گذشته تقاضای استخراج رمزارز نوسانات شدیدی داشت و سازندگان تراشه به دلیل ریسک افت ناگهانی بازار تمایلی به تغییر دائمی خطوط تولید نداشتند. اما تقاضای هوش مصنوعی از سوی غول‌های بزرگ فناوری و با بودجه‌های بلندمدت پشتیبانی میشود. این سرمایه‌گذاری‌های سنگین موجب میشود شرکت‌های تراشه‌سازی با اطمینان خاطر بیشتری خطوط تولید پیشرفته خود را به سفارش‌های دیتاسنتر اختصاص دهند که این امر بازگشت سریع ظرفیت به سمت محصولات خانگی را غیراحتمالی می‌سازد.
ارزیابی هزینه ها و آینده ساخت سیستم گیمینگ
برای کاربرانی که قصد اسمبل یا ارتقای کامپیوتر را دارند درک شرایط زنجیره تامین اهمیت بالایی دارد. افزایش هزینه تامین ویفر و گران شدن بسته‌بندی‌های پیشرفته به صورت مستقیم بر قیمت خرده‌فروشی پردازنده‌ها و کارت‌های گرافیک اثر می‌گذارد. اگرچه قطعات فعلی در بازار موجود هستند اما با اتمام موجودی فعلی و ورود سری‌های جدید احتمال رشد قیمت‌ها بسیار بالا است. بررسی چالش‌های بازار نشان میدهد که اتخاذ تصمیم درست درباره خرید کامپیوتر گیمینگ نیازمند تحلیل دقیق طول عمر قطعات و بودجه در دسترس است.
باید توجه داشت که استهلاک سخت‌افزار و الگوی مصرف در سیستم‌های خانگی با دیتاسنترها متفاوت است. قطعات گیمینگ برای فشارهای کاری کوتاه‌مدت و متناوب طراحی شده‌اند در حالی که تراشه‌های دیتاسنتر تحت بار کاری مداوم فعالیت می‌کنند. تمرکز مهندسان بر حل چالش‌های حرارتی و مدیریت انرژی در سرورها ممکن است نرخ بهبود معماری‌های خالص گیمینگ را کندتر کند. این مسئله به معنای آن است که نسل‌های بعدی کارت‌های گرافیک خانگی شاید بهبود عملکرد کمتری نسبت به جهش‌های قیمتی خود ارائه دهند.
تغییر الگوی قیمت‌گذاری در بازار دست‌دوم نیز از دیگر پیامدهای این چرخش صنعتی است. وقتی عرضه محصولات نو محدود شود و قیمت مدل‌های جدید افزایش یابد ارزش کارت‌های گرافیک کارکرده در بازار حفظ میشود یا حتی افزایش می‌یابد. این پدیده امکان ارتقای اقتصادی را برای کاربران با بودجه محدود دشوارتر می‌سازد. خریدارانی که امیدوار به افت قیمت قطعات در میان‌مدت بودند اکنون با بازاری مواجه هستند که زیرساخت‌های آن بر اساس سودآوری هوش مصنوعی بازطراحی شده است.
سرنوشت بازار قطعات مصرفی در سال‌های آینده به میزان سرمایه‌گذاری کارخانه‌ها در احداث خطوط تولید جدید بستگی خواهد داشت. تا زمانی که ظرفیت ویفرسازی پیشرفته افزایش پیدا نکند تقاضای تجاری هوش مصنوعی اولویت اول سازندگان نیمه‌هادی باقی خواهد ماند. این وضعیت تولیدکنندگان قطعات خانگی را در موقعیت پیچیده‌ای قرار میدهد زیرا باید میان حاشیه سود بالای بخش دیتاسنتر و حفظ سهم خود در بازار مصرف‌کنندگان تعادل ایجاد کنند. در نهایت ادامه این روند می‌تواند ساخت سیستم‌های گیمینگ پرقدرت را به تصمیمی پرهزینه‌تر از گذشته تبدیل کند.
