دانش عمومی و مهندسی دانش و فناوری

ربات‌هایی که ربات هایی مانند خودشان را می سازند!

به گزارش روکیدا، هوش مصنوعی مرزهای تعجب و هراس را با هم طی می‌کند. از یکسو پیشرفت‌ها در این عرصه خیره‌کننده است و از سوی دیگر هراس انگیز. با این حال هوش مصنوعی و هوشمندی رباتیک از آن دسته موضوعاتی است که بسیاری معتقدند هنوز در قدم‌های اولیه است. هولد لیپسون، یک محقق حوزه رباتیک است که آزمایشگاه Creative Machines در دانشگاه کلمبیا را مدیریت می‌کند.

وی می‌گوید: «تمام عمر آرزو داشتم که با یک موجود فضایی روبه‌رو شوم. می‌خواستم موجودی هوشمند را ببینم که با نژاد بشر متفاوت است.» اما آقای لیپسون، منتظر نماند که آرزویش به حقیقت بپیوندد و تصمیم گرفت موجود هوشمند مدنظر خود را، با دستان خودش خلق کند: یک ماشین خودآگاه. برای شروع کار، لیپسون باید مفهوم «هوشیاری» را دوباره معنا می‌کرد: «هوشیاری، در دنیای رباتیک و تکنولوژی هوش مصنوعی، معنای وسیعی دارد و ورود به آن چندان پذیرفته نیست. هیچ کس نمی‌داند که این مفهوم مبهم، واقعا چیست. تا جایی که من می‌دانم، هوشیاری یکی از بزرگ‌ترین سوالات بی جواب بشر است که از لحاظ سختی، در راستای مفاهیمی همچون سرچشمه حیات و کائنات قرار می‌گیرد.» لیپسون معتقد است که برای آموزش یکی از اساسی‌ترین عناصر وجودی انسان یعنی خودآگاهی، ابتدا باید قابلیت «خود شبیه‌سازی» صورت گیرد: یعنی ساخت نشانگرهایی واقع گرایانه از بدن انسانی و بعد استفاده از مدل‌ها برای آموزش رفتار انسانی.

لیپسون، تحقیقات در زمینه «خود شبیه‌سازی مصنوعی» را از اوایل سال ۲۰۰۶ شروع کرد. وی رباتی شبیه یک ستاره دریایی ساخت که می‌توانست روی یک میز حرکت کند. اما صنعت تکنولوژی هوش مصنوعی مدرن، در سال ۲۰۱۲ بیشتر از هر زمان دیگری پیشرفت کرد. با معرفی شاخه‌هایی همچون یادگیری عمیق یا شبکه‌های عصبی مصنوعی، طیف وسیعی از قابلیت‌ها در دسترس لیپسون قرار گرفت.  در ادامه، مصاحبه‌ای را می‌خوانید که در آن لیپسون توضیح می‌دهد که خود هوشیاری در ربات‌ها چیست و چرا اهمیت دارد و همچنین چه آینده‌ای در انتظار این پدیده خواهد بود.

ظاهرا علاقه زیادی به اصل مفهوم «هوشیاری» و سوالات پیرامون این پدیده دارید. اما چرا تصمیم گرفتید که تحقیقات خود را درباره این مفهوم، از طریق ربات‌ها پیگیری کنید؟

نکته مورد علاقه من درمورد ربات‌ها این است که باید تلاش کنیم تا یافته‌های خود را در داخل یکسری الگوریتم و مکانیزم جا دهیم. در این حوزه، نمی‌توان نامعلوم و مبهم سخن گفت، یا از کلمات سبک استفاده کرد. از مفاهیمی که برای هر کدام از انسان‌ها یک معنی به خصوص دارد، نمی‌توان استفاده کرد. زیرا این مفاهیم برای یک ماشین بسیار گنگ خواهد بود. صنعت رباتیک به شما این امکان را می‌دهد که منسجم و قاطع باشید.

من می‌خواهم تمام اهدافم را عملی کنم. نمی‌خواهم فقط در مورد آنها حرف بزنم. فیلسوف‌ها در این زمینه، سالیان سال تلاش کردند، قصد جسارت ندارم ولی نتوانستند به نتیجه‌ جامعی برسند. نه اینکه به مباحث مورد علاقه خود وارد نبودند، یا افراد باهوشی نبودند، اما آنقدر پدیده‌ای که با آن مواجه بودند، پیچیده بود که عملا دستیابی به یک نتیجه جامع ممکن نبود. محققان عصب‌شناس، از شیوه کمی دیگری استفاده می‌کنند. اما شیوه آنها نیز محدودیت‌های خود را دارد و زاویه دیدشان به این پدیده متفاوت است. اگر می‌خواهید در مورد هوشیاری تحقیق کنید، چرا از پیچیده‌ترین سیستم آگاهی موجود در دنیا شروع نکنیم-یعنی انسان. سخت‌ترین قسمت در این راه نیز، شروع آن است. بهتر است اول با بررسی سیستم‌های ساده‌تر شروع می‌کردیم، سیستم‌هایی که راحت‌تر می‌توان آن را درک کرد. این دقیقا کاری است که ما می‌کنیم: ما گزینه ساده‌تر را انتخاب کرده‌ایم و همین حالا نیز در زمینه آزادی عمل، قدم‌هایی برداشته شده است.

 چرا وجود ربات‌های فیزیکی لازم است؟ چرا سیستمی هوشیار، بدون نیاز به وجود فیزیکی و خارجی تولید نمی‌کنید؟

ما دنبال نزدیک‌ترین سیستمی هستیم که بتواند خود را شبیه‌سازی کند. برای این منظور باید ورودی و خروجی وجود داشته باشد. یک ربات، طبیعی‌ترین گزینه ممکن برای انجام این کار است. ربات یکسری فعالیت انجام می‌دهد و حد و مرزهایی دارد. یعنی بالاخره یک چیزی هست که شبیه آن ساخته شود. البته دلیل دیگر نیز این است که من یک محقق علم رباتیک هستم و انتخاب دیگری ندارم!

مدل‌های ابتدایی که برای ربات‌ها ارائه می‌شود از کجا تهیه می‌شود؟
ما عملا از «هیچ» شروع کردیم و تنها براساس قواعد پیش رفتیم تا ببینیم به کجا می‌رسد. در پروژه قبلی، قدرت پردازشی را که حالا در اختیارمان است نداشتیم. حالا طیف وسیعی از قابلیت‌ها و امکانات در دسترس ماست و در این زمینه تنوع زیادی داریم. مدل‌ها رفتاری زیادی در اختیار داریم که با کمک تکنولوژی‌های مدرن امروزی در این زمینه قابل استفاده هستند.

 تکنولوژی هوش مصنوعی چگونه در این پروژه مورد استفاده قرار گرفته؟

ربات‌ها با وجود تکنولوژی‌های امروز از اتفاقات دنیای پیرامون آگاه‌تر هستند ولی ما از ابتدا استفاده از مدل‌های دست‌ساز خود را انتخاب کردیم. ما می‌خواستیم ربات‌ها بتوانند از تمام زیرساخت‌هایی که تاکنون ساخته شده، در مورد دنیا بیشتر یاد بگیرند. این تکنیک را به زودی به ذات و خودآگاه خود ربات نیز منتقل می‌کنیم.

 ربات شما، با استفاده از داده‌هایی که از الگوریتم‌های یادگیری عمیق جمع‌آوری کرده می‌تواند هزار حرکت به‌صورت رندوم انجام دهد. به همین شیوه، خودشبیه‌سازی نیز انجام خواهد پذیرفت. این فرآیند همان چیزی است که آن را به «تولید اولین اصوات توسط نوزادانسان» تشبیه کرده‌اید؟

دقیقا. ربات ما دستش را در هوا حرکت می‌دهد و نوک دست خود را نگاه می‌کند. مثل نوزاد انسان، وقتی که دستش را هنگام حرکت در هوا تماشا می‌کند. اینها همان ورودی‌ها و خروجی‌هاست. ربات با این کار در حال دریافت داده‌ است و در مرحله بعد آنها را پردازش می‌کند(تا مدل‌های خودسازی را یاد بگیرد). در مرحله بعدی ما ربات را خراب کردیم یا به آن یک قطعه خراب اضافه کردیم. شاهد بودیم که ربات از مدل‌های خودساخته خود استفاده کرد و خود را درست کرد. با تکرار این روند، زمان تصحیح ربات کاهش پیدا کرد. ربات‌ها حقیقتا اعجاب‌برانگیزند. وقتی ربات‌ها، یک مدل در اختیار دارند و قسمتی از خود را خراب می‌بینند، درست مثل این است که شما دستتان را بالا ببرید و حس کنید که دستتان آنجایی که باید باشد نیست. ربات در مرحله بعد به دنبال راهی برای تصحیح این مشکل می‌گردد. اما همین که می‌فهمد یک جای کار می‌لنگد، خیلی جالب است.

اگر این تکنولوژی واقعا خودهوشیاری است، چرا ربات‌ها باید به آن دسترسی داشته باشند؟ چه منفعتی دارد؟
این قابلیت باعث می‌شود انعطاف‌پذیری ربات‌ها بالا برود. می‌توان مدل‌های دستی به ربات‌ها داد، کاری که ما امروز می‌کنیم. اما این تکنیک بسیار پر دردسر و سخت است و همین سرعت پیشرفت را کاهش می‌دهد. وقتی ربات خراب می‌شود و مشکل فنی پیدا می‌کند، عملکرد مدل نیز مختل می‌شود. این ربات باید قابلیتی داشته باشد که بدون نیاز به رجوع به کارخانه، خود را دوباره درست کند. چنین قابلیتی برای حوزه‌هایی مانند خودروهای خودران، بسیار حیاتی ‌است، زیرا با جان انسان‌ها سر و کار دارد. ربات‌ها باید بتوانند خودشان مشکل به وجود آمده را تشخیص دهند و ما باید بتوانیم در این زمینه به آنها اعتماد کنیم.

 بین یک ربات که خودش را شبیه‌سازی می‌کند و رباتی که تفکرات درونی دارد یا خود هوشیار است، چه ارتباطی وجود دارد؟

ما پروژه‌های دیگری در دست داریم که در آن مدل‌هایی برای شبیه‌سازی‌های غیر فیزیکی به ربات ارائه می‌دهیم. یک فرآیند شناختی. البته فعلا در مراحل فوق ابتدایی در این زمینه هستیم و به هیچ عنوان نمی‌توان پدیده‌های شناختی مختص انسان را روی ربات‌ها امتحان کرد. با این مرحله فاصله زیادی داریم.

Related posts

چطور از شر منافذ باز پوست راحت شویم؟

کیوان

عصاره قهوه سبز چه خواصی دارد؟

کیوان

اثرگذاری تبلیغات تصویری چه ارتباطی با جنسیت دارد؟

کیوان

هوش مصنوعی در برابر هوش مصنوعی!

کیوان

دانش خالص: تصویر مجازی و دیجیتال خود را در سیستم آینه نورونی ببینید!

عباس رهامی

سایز تلویزیون مورد علاقه مردم امریکا چند اینچ است؟! + یک دلیل عجیب

نوید بیک زاده

آی بی ام: ساعت هوشمند با نمایشگر تاشو!

کیوان

امکان ساخت اندام‌های انسانی قابل پیوند!

کیوان

چرا دود ایجاد شده توسط هواپیماها برای محیط زیست مشکل‌ساز شده؟

نوید بیک زاده

مرگ ستاره و تولد چشم خدا + تصویر

کیوان

فناوری هوش مصنوعی سامسونگ با مصرف انرژی پایین‎تر و تعداد ترانزیستورهای کمتر!

محمد امین نعمتی

کاهش اضطراب نوجوانان: با روش درمانی مبتنی بر پذیرش و تعهد

کیوان

استفاده از انگشت دست به جای گوشی!

کیوان

حل مشکل بانک‌های خون توسط باکتری‌های روده

کیوان

باکتری روده: افزایش خطر آلرژی و آسم به همراه دارد

کیوان

۲ گونه نادر از مرجان‌های سخت در خلیج فارس مشاهده شدند

کیوان

نقش آویشن در نابودی سلول‌های سرطانی چیست؟

کیوان

راهکارهای خانگی تامین ویتامین K

کیوان

Leave a Comment