دانش و فناوری فیلم و سینما

وقوع مجدد فاجعه چرنوبیل ، چرا دانشمندان نگران راکتور های قدیمی شوروی هستند؟!

فاجعه چرنوبیل

چرنوبیل، اسمی که دنیا از یاد نمی‌برد. شنیدن اسم چرنوبیل ما را به یاد فاجعه‌ای که در اواسط دهه ۱۹۸۰ میلادی اتفاق افتاد می‌اندازد. بشر هنوز هم از ابعاد و عظمت این فاجعه می‌ترسد. ولی وقوع مجدد چنین حوادثی چندان هم دور از ذهن نیست. مسئله‌ای که مدت‌هاست دانشمندان در مورد آن نگران‌اند و حالا با انتشار مینی سریال HBO که «چرنوبیل» نام دارد، توجه افراد بیشتری به آن جلب شده است.

 

فاجعه چرنوبیل
تخریم و انفجار راکتور هسته ای چرنوبیل

فاجعه چرنوبیل ابعاد پنهان زیادی دارد. هنوز بعد از گذشت بیشتر از ۳۰ سال، بخش‌های زیادی از معمای چرنوبیل حل نشده باقی مانده است. اطلاعاتی تائید شده و قطعی که در مورد این فاجعه در دست داریم، چندان زیاد نیست!
همه چیز از ۲۶ ام ماه آوریل سال ۱۹۸۶ شروع شد. در این روز تاریخی، مرکز یکی از راکتورهای هسته‌ای در نزدیکی شهر پریپیات (Pripyat) باز شد. این شهر در آن زمان بخش از اتحاد جماهیر شوروی محسوب می‌شد. با باز شدن بخش مرکزی راکتور هسته‌ای مقدار زیادی مواد رادیواکتیو وارد هوا شد و فاجعه‌ای را رقم زد که اثرات آن تا به امروز باقی مانده و تا سال‌های زیادی هم باقی خواهد ماند.
پس از گذشت ۳ ماه از وقوع فاجعه، ۳۰ نفر بر اثر قرار گرفتن در معرض مواد رادیواکتیو، جان خود را از دست دادند. هر چند که بر اساس تخمین دانشمندان، احتمالاً عدد و رقم واقعی افرادی که تحت تأثیر این حادثه قرار گرفته و جانشان را از دست داده‌اند بیشتر از ۱۰۰ ها نفر باشد.

 

تغییر و اصلاح طراحی راکتورهای هسته‌ای برای جلوگیری از وقوع مجدد فاجعه چرنوبیل
مرکز راکتور هسته ای

بعد از این حادثه، طراحی راکتورها تغییر کرد. راکتورهای مورد استفاده در چرنوبیل که منفجر شدند، نوع RBMK یا راکتورهای کانالی توان بالا بودند. این راکتورها اشکالات اساسی در طراحی داشتند. مثلاً از میله‌های کنترل با نوک گرافیتی و اورانیوم با غنای پایین استفاده می‌شد. در واقع طراحی این راکتورها تا حد زیادی تحت تأثیر کاهش هزینه‌ها بود که باعث می‌شد ویژگی‌ها نامناسب و اشکالات زیادی داشته باشد.

 

خطر فاجعه هسته‌ای هنوز بیخ گوش ماست!
کورسک روسیه

انجمن هسته‌ای جهانی فهرستی را منتشر کرده که بسیار نگران کننده است. به‌خصوص برای کشورهای اطراف مثل ایران! در این فهرست مشخص شده که هنوز ۹ عدد راکتور RBMK در روسیه در حال کار هستند. البته تعداد راکتورهای RBMK 10 عدد بود که یکی از آن‌ها سال گذشته در سنت پترزبورگ تعطیل شد. در حال حاضر روسیه تنها کشوری است که هنوز از این راکتورها استفاده می‌کند و بخش کمی ترسناک ماجرا این است که تاریخ طراحی این راکتورها همگی به زمان اتحاد جماهیر شوروی باز می‌گردد!
۴ عدد از این راکتورها در شهر کورسک (Kursk)، در فاصله تقریبی ۱۵۰۰ کیلومتری از ایران و در سمت شمال قرار دارد. سه راکتور دیگر در سنت پترزبورگ و در فاصله ۲۵۰۰ کیلومتری در جهت شمال غرب، و ۳ راکتور هم در اسمولنسک (Smolensk) در فاصله ۲۰۰۰ کیلومتری در همان سمت شمال غربی ایران قرار دارد. نکته جالب توجه اینکه یکی از راکتورهای اسمولنسک قرار است تا سال ۲۰۵۰ همچنان به کار ادامه دهد. راکتورهای دیگر ولی خوشبختانه تا بین سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۳۱ به ترتیب از رده خارج می‌شوند.
البته در راکتورهای RBMK موجود تغییراتی هم داده شده است. مثلاً میله‌های کنترل و سوخت اورانیوم تصحیح شده. ولی با این حال از آن جا که طراحی کلی آن‌ها مربوط به همان دوران فاجعه چرنوبیل است، دانشمندان هسته‌ای را نگران کرده.

 

مشکل راکتورهای RBMK استفاده شده که باعث فاجعه چرنوبیل شد، چیست؟
فاجعه چرنوبیل انفجار هسته ای

دانشمندان می‌گویند که این راکتورها از نظر طراحی مشکلات اساسی دارد که نمی‌توان آن‌ها را تصحیح کرد. در واقع از نظر بسیاری از دانشمندان، نتیجه تلاش‌های روسیه برای افزایش ایمنی RBMK مبهم است. از نظر آن‌ها واقعاً قطعیتی در مورد اینکه این راکتورها باعث وقوع دوباره فاجعه چرنوبیل نشوند، وجود ندارد! استانداردی که از راکتورهای هسته‌ای لازم دارند، روش استفاده از آب سبک است. کاری که کشورهای غربی در حال حاضر انجام می‌دهند.
راکتورهای RBMK بر خلاف راکتورهای آب سبک، از بلوک‌های گرافیتی برای کاهش سرعت نوترون‌ها و تولید برق استفاده می‌کنند. این ساز و کار باعث پدیده‌ای به نام «ضریب مثبت واکنش پذیری فضای خالی». در این حالت واکنش هسته‌ای با زیاد شدن میزان فضای خالی، افزایش پیدا می‌کند. فضای خالی می‌تواند به علت تبخیر آب و ایجاد حباب افزایش پیدا کند. در واقع معنی تمام این‌ها، ناپایدار بودن راکتور در توان‌های پایین است.

 

راکتورهای قدیمی RBMK هنوز در حال کارند
راکتور های RBMK

راکتورهای RBMK با عمر مفید ۳۰ سال طراحی شده‌اند ولی مقامات اعلام کرده‌اند که قصد دارند از این راکتورها برای مدت بیشتری استفاده کنند. در سال ۲۰۱۵ نیمی از انرژی هسته‌ای تولیدی روسیه توسط همین راکتورهایی تأمین می‌شد که عمر مفیدشان به اتمام رسیده بود!
در حال حاضر بیشترین نگرانی بابت وقوع حادثه مشابه فاجعه چرنوبیل ، مربوط به راکتورهای شهر کورسک و سنت پترزبورگ است که بسیار قدیمی هستند و به دهه ۱۹۷۰ میلادی تعلق دارند! البته روسیه گفته است که این راکتورها کاملاً ایمن هستند و با آخرین استانداردهای ایمنی بین‌المللی سازگارند.

به نظر شما آیا فعالیت‌های هسته‌ای آینده روشنی برای جامعه بشریت دارند؟ راهکار تأمین انرژی جایگزین و کاربردی که تمام ملت‌ها را قانع سازد، چه چیزی می‌تواند باشد؟

منبع: sciencealert.com

مطالب مرتبط

بررسی اثر آب و هوای فضا بر زمین!

کیوان

ایلان ماسک در فکر بمباران هسته‌ای مریخ است! ناسا می گوید نه!

عباس رهامی

گرمایش زمین هیچ­ گاه متوقف نشده است؟

hanimn

نگاهی کوتاه به چند ابزار جدید مبتنی بر فناوری!

کیوان

خواب عجیب دلفین‌ها و یک نیمه مغز همیشه بیدار

زهرا چنگیز

پدیده ی موی فرشته چیست؟ موجودات فضایی، فرشته ها، یا واکنش فراطبیعی؟

امیر

جایگزین‌های پلاستیک در کسب و کار، چالش یا فرصت؟

سلول های خورشیدی شفاف

mostafahakimy

بهمن های عظیم روی زمین و مریخ و شباهت عجیب آنها

مهرناز شهریاری

ارواح یا فرازمینی‌ها؟ نورهای شبح‌مانند چه هستند؟

جواد کوهکن

تاثیر آلودگی صوتی دریاها بر روی صدف‌های دریایی

کیوان

پلاستیک‌های غیرقابل بازیافت در اقیانوس‌ها به برق تبدیل می شوند

کیوان

سومین فوران آتشفشانی بزرگ در تاریخ زمین

جواد کوهکن

برهمکنش فوتون ها برای ایجاد شکل جدید نور

جواد کوهکن

چرا دود ایجاد شده توسط هواپیماها برای محیط زیست مشکل‌ساز شده؟

نوید بیک زاده

چطور زباله به انرژی تبدیل می شود ؟

کیوان

انتشار فعلی گاز دی ‎اکسید کربن دمای زمین را چند درجه سانتی‎گراد بالا خواهد برد؟

محمد امین نعمتی

ساخت پلاستیک‌های بازیافتی از خاک اره

کیوان

Leave a Comment